U kiest maar: WANHOOP of HOOP

Klaas Meijer schreef voor de rubriek "Zo was 't" een nieuwe aflevering met als titel: 
           U  KIEST  MAAR :  WANHOOP  of  HOOP

****************************************************

Het in de vorige aflevering genoemde geluidsbandje van een interview dat mevr. Looyenga zo’n 25 jaar geleden had met voormalig drogist Tamme Timpener (woonde links naast het Mieghummeltjesbos), plus de verkiezing van egotripper Donald Trump tot president van de U.S.A. een tijdje geleden, bracht mijn gedachtenwereld in een diepgaande bui van mijmeringen.
U vraagt zich af wat Tamme Timpener en Donald Trump met elkaar te maken hebben? Nou eigenlijk he-le-maal niks. En als u denkt dat er, mede gelet op de leeftijd waarin ik onder-tussen rondhobbel, allerlei gedachten over ‘Die goeie ouwe tijd’ boven zijn komen drijven, dan kan ik u gerust stellen. Die gedachten waren er zeker wel bij, maar ze waren zeker niet overheersend.
Nee, omdat Onstwedde / Westerwolde en z’n bevolking met name de laatste dikke honderd jaar enorme veranderingen hebben ondergaan, wil ik in deze aflevering in een aantal grote stappen die periode ’s rustig met u doorwandelen.

1.) Aan het begin van de 20^e eeuw was Westerwolde - nog steeds – niet veel meer dan een uiterst ontoegankelijke ‘zak’ - dat was tenminste plm. de aanblik op de landkaart - tussen Drenthe en de rest van de provincie Groningen. Je vond er levensgevaarlijke veenstreken door de uiterst slechte afwatering, grote heidevelden die zo in de prehistorie teruggeplaatst zouden kunnen worden, wegen die allemaal zandpaden waren en vaak zó modderig dat er niet fatsoenlijk over te reizen viel.
Merkwaardig was ’t in wezen dat de Oldambster herenboer Boelo Tijdens de initiatief-nemer moest zijn voor de uitgebreide kanalisatie van Westerwolde. Het Ruiten- en het Mussel Aa-kanaal zorgden vanaf ca. 1905 voor een sterk verbeterde waterafvoer en brachten daardoor en daarna ook de al zo lang gehoopte welvaartsgroei.

2.) Eén van de sterkste Onstwedder eigenschappen vanaf het ontstaan van het dorp, komt aan het eind van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) duidelijk boven. Hoeveel ’t er precies geweest zijn heb ik niet kunnen achterhalen, maar in elk geval twee Oostenrijkse vluchtelingen vinden in ons dorp gastvrij onderdak: Trees Hanker (die later trouwde met Albert Kruize) en Julius Rummel. Laatstgenoemde keerde zelfs na W.O.-II (in 1952)  nog ’s terug bij ‘zijn’ schoenmakersfamilie Harm – Fiedel – Meijer en hij maakte toen o.a. de mooiste foto die er is, van de toen nog bestaande molen aan de Onstwedder haven.
Deze bewonderenswaardige uiting van medemenselijkheid krijgt ook nog ’s extra gestalte omdat deze evacuées werden opgenomen in een tijd waarin ’t voor veel Onstwedders zeker geen vetpot was.

3.) Vrijwel direct na W.O.-I brak de Spaanse-griep-epidemie uit. Zo’n 60.000 mensen (ca. 1 % van de Nederlandse bevolking) verloren door deze ziekte hun leven. Ook Westerwolde werd door die ziekte zwaar getroffen.
Dat Onstwedde in de jaren (19)’30 ook nog ’s werd getroffen door een  - weliswaar kleine – kinderverlammingsexplosie maakte de ellende nog groter.
In de jaren (19)’20 en ’30 bleef de welvaart-in-het-algemeen trouwens nog steeds fiks onder een acceptabel niveau. Als arbeider moest je dagelijks (heel) zwaar werk doen tegen een (heel) magere loon. Maar ook (heel) veel kleinere boeren hadden moeite om de eindjes aan elkaar te knopen.
De jaren (19)’30 kregen door de ineenstorting van de financiële markt in 1929 al snel het etiket ‘Crisisjaren’ of ‘De Grote Depressie’ opgeplakt. Terecht, want werkloosheid en de bijbehorende armoede “vierden” hoogtij. De overheid verleende weliswaar een beetje steun, maar veel stelde dat niet voor. Zeker in de periode van de regering Colijn hield de regering de hand stevig op de knip.

4.) Het laatstgenoemde is bijna met zekerheid de reden geweest, dat de naar Duits voorbeeld opgerichte Nationaal Socialistische Beweging (NSB) ook in onze regio vrij veel stemmen kreeg. Vooral ook onder ‘kleinere boeren’ had deze partij die naar Duits voorbeeld - al heel gauw ook anti-joodse ideeën in z’n partijprogramma had, een boven-gemiddelde aanhang.
Er is toen denkelijk veel gekeken naar het Duitse buurland, waar Adolf Hitler sinds 1933 de touwtjes in handen had. Hij beloofde het Duitse volk bijna gouden bergen. Denk bijv. ‘s
aan de Volks-wagen, die bij vrijwel iedere Duitser voor de deur zou komen te staan.
Natuurlijk hoort bij een echt democratisch bestel in Nederland de vrije mogelijkheid om op een partij te stemmen. Zelfs als die partij NSB heet. Maar als zo’n partij er hoogst bedenkelijke, racistische ideeën op na gaat houden dan mag je je afvragen of je wel aan de juiste ‘club’ je stem hebt gegeven. En als jouw Duitse voorbeeld dan ook nog je eigen vaderland met militair geweld gaat aanvallen...

5.) De jaren na de de 2^e Wereldoorlog worden gekenmerkt door een enorme opbloei van de samenleving in velerlei opzicht. Er moet weliswaar hard voor gewerkt worden, maar cultuur-, sport- en verenigingsleven floreren als nooit tevoren. Een Nederlandbrede top-mentaliteit viert hoogtij!  
De algemene welvaart groeit op een wijze die we nog niet eerder gezien hadden. Onze politieke vertegenwoordigers in land, provincies en gemeenten verstaan hun taken daarbij uitermate goed.

6.) Als ik nu echter een flinke huppelsprong mag maken naar het heden, dan moet je – hoe intriest ook – vaststellen dat we het spoor van de echte vooruitgang to-taal, maar dan ook to-taal zijn kwijtgeraakt. Zelfzuchtige dictators als Trump, Poetin, Orban, Erdogan, of (de nieuwe) Khamenei, ….  trekken via valse vriendjespolitiek steeds meer macht naar zich toe en slepen hun land en volk met een huichelende glimlach om de smoel oorlogen in. Ach, dat kost dan wel x-duizend slachtoffers, maar je kunt toch niet overal mee zitten... Zolang ik, ik zeg IK, de ‘big boss’ maar kan blijven, dan…

Ook in Nederland zijn we – zeker de laatste paar decennia – meer en meer de hebzuchtige, allesbeterwetende, ikzuchtige kant op gegaan. De bekende a-sociale media hebben daarbij, vaak aangestuurd door dictator-vriendjes, flink “geholpen”...
Volgende week gaan we naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen.
“Ach, dat is politiek op het laagste niveau”, zei me laatst iemand. ”En ik ga daarom dus ook niet stemmen. Het helpt toch niks.”
Hoewel de gemeentelijke herindeling van zo’n 15 jaar geleden het er bepaald niet beter op heeft gemaakt, hebben we het hier echter wel over politiek, die het dichtst bij de mensen staat! En als je niet gaat stemmen, moet je vervolgens ook 4 jaar lang je kaken stijf op elkaar houden. (Dat geldt trouwens niet alleen voor gemeenteraadsverkiezingen!)   
En als u / jij, als lezer van deze rubriek, niet wilt dat de droefgeestige, beter gezegd: totale wanhoop uitdrukkende tekening ¹ die ik bij deze aflevering heb geplaatst, in de komende jaren ook onze werkelijkheid wordt, dan moet u / jij op 18 maart a.s. niet alleen je stem uitbrengen. Nee, dan moet u / jij zich – ook als niet-gemeenteraadslid voluit – ik zeg: VOLUIT – gaan inzetten om de mentaliteit van punt 5 van mijn verhaal ook in de komende jaren WAAR GAAN MAKEN! Alleen zó blijft er HOOP!!!

N.B. ¹ De tekening bij deze aflevering is overgenomen uit het herinneringsalbum dat de befaamde tekenaar L.J. Jordaan in 1945, na de 2^e Wereldoorlog, maakte voor ‘De Groene Amsterdammer’-krant. Zo kan totale wanhoop eruitzien…

©Klaas Meijer (k.meijer@onstwedde.info)