De Timpeners: model voor familieboeken??

Klaas Meijer schreef voor de rubriek "Zo was 't" een nieuwe aflevering met als titel: De Timpeners: model voor familieboeken??

*****************************************************

In 2013 (in afl. 42 van ‘Zo was ‘t’) liet ik u al eens – voorzover toen nodig – kennismaken met Berend Timpener (zie onderstaande foto) & zijn vrouw Jantje Jacobs van de Duinweg.

Berend had o.a. tot in de (19)’80-er jaren turfgraven als zijn favoriete hobby. Op zich een beetje merkwaardig, omdat hij ooit met hetzelfde, maar dan met keihard werken, de (karige) boterham voor zijn vrouw en kinderen had moeten verdienen. Met het uitgraven van ‘orre’, ijzeroer, langs de Mussel A, verdiende hij er in z’n spaarzame vrije tijd tot de oorlogsjaren ‘40/’45 nog een paar centen bij.
Zijn turfgraaf-hobby oefende hij trouwens uit in een klein stukje over-gebleven hoogveen aan de Dwarsstukkerweg.
Uit respect voor een man die op zijn oude dag nog met zoveel krachtdadige inzet z’n hobby uitoefende, doopte dorpsenthousiasmeerder (mooi woord hè) Willem Waarsing het paadje tussen de tennisbanen en het oefenveld van Onstwedder Boys tot: ”Timpeners padje”.

Berend Timpener was trouwens niet de enige met die familienaam die zijn naam nadruk-kelijk in de Onstwedder historie vestigde. Zijn zoon Tamme Timpener (& Tinie Vos) dreef vanaf april 1946 een kruidenierswinkel aan de Dorpsstraat, naast het Mieghummeltjesbos. Dat was nog de tijd, waarin de kruideniers hun klanten thuis bezochten. Daar werd het zgn. ‘winkel-boekje’ ingevuld en meegenomen. De boodschappen werden daarna (in de eerste jaren na de oorlog nog per fiets) keurig thuis bezorgd. Alleen zó kon je een redelijke boterham verdienen, want Onstwedde kende toentertijd liefst zo’n tien kruidenier(tje)s.

Triest genoeg, werd Tamme in 1952 door kinderverlamming getroffen en hij raakte verlamd aan zijn benen. Daardoor was de zoëven beschreven manier van klanten bedienen natuurlijk niet meer mogelijk. De kruidenierszaak annex slijterij werd beëindigd en Tamme ging verder met alleen z’n drogisterij-tak.
Oudere Onstwedders kunnen zich hem vast nog wel als drogist herinneren: zittend achter de toonbank en alles binnen handbereik.

Waarom ik nu na 13 jaar opnieuw over de Timpener-familie begin? Ik stuitte bij de zoveelste opruiming van mijn werkkamer op de foto van Berend Timpener (onderstaande foto). Ik heb hem nog een beetje gekend, maar opeens bedacht ik dat de oorsprong van de familienaam Timpener nou niet zo echt Onstwedders/Westerwolds kon zijn. Mezelf een klein beetje kennende, betekende dat: nazoeken dus.

Via de vrijwel onmisbare genealogie-website van – helaas wijlen – Geert Wilts, belandde ik via Berend bij z’n pa Tamme en daarna bij z’n opa Berent. Maar toen! Ik had al vaag een vermoeden, dat Timp-e-ner wel eens een simpelweg een vernederlandsing van de Duitse familienaam Timpner zou kunnen zijn. Ruwweg de helft van alle oude Onstwedder families zijn immers van Duitse oorsprong. En ziedaar! De vader van laatstgenoemde opa Berent heette Johann Heinrich Bernard Timpner, geboren 24-02-1789 in Bad Driburg. Dat ligt zo halverwege Paderborn en Höxter in het Duitse Nordrhein-Westfalen. (En bij Höxter staat nog altijd het klooster Corvey, van waaruit het Christendom in de 9^e eeuw naar Westerwolde kwam...).

Genoemde Johann Heinrich wordt in Onstwedde Hinderykus Timpner en op 19 januari 1819, ’s avonds om 19.00 uur, staat hij samen met Trientje Jans Bots uit Onstwedde voor burge-meester Abel Boels. U weet ’t vast nog wel: dat was de eerste burgervader van de Gemeente Onstwedde. Hij woonde op de boerderij, Dorpsstraat 1.
Hinderykus en Trientje spreken daar de wettelijke trouwbelofte uit.

Als Klaas Meijer dan toch een keer op speurtocht is, dan wil hij ook vaak nog een stapje verder.
En jawel hoor. De Bad Driburgse ouders van Johann Heinrich / Hinderykus heetten Georgius Timpner & Elisabeth Backhaus.
Maar hoe zouden ze nou eigenlijk aan de achternaam ‘Timpner’ zijn gekomen? Een Duitse bron mag dan wel schrijven, dat ‘Timpner’ “… de meest gewone familienaam ter wereld…” is, maar zelfs het meest uitgebreide Duitse etymologische (= die gaat over de herkomst van woorden) woordenboek geeft hierover geen enkel uitsluitsel.
Vastgelopen dus? Nee hoor. Klaas Meijer z’n jongste dochter is al langere tijd gek van Zweden als vakantieland en als hij toevallig zijn ‘Timpner’-zoektocht bij haar aankaart, reageert zij korte tijd later terug: ”Ik heb ’t al hoor! ‘Timpner’ is een origineel Zweeds woord en betekent gewoon: ‘Klokkenmaker’… De Onstwedder Timpeners zijn dus hoogstwaarschijnlijk van Zweedse oorsprong.”

Wat ik nou met dit hele verhaal beoog te zeggen?
Eigenlijk zou iemand van elke Onstwedder familie de moeite moeten nemen om ’s in de geschiedenis van zijn/haar voorgeslacht te duiken. Een familieboek maken, zeg maar.
Zeker als jezelf al wat ouder bent (50+ of zo) groeit de nieuwsgierigheid naar jouw DNA-bronnen meestal haast automatisch. En als je dan in de historie van jouw voorouders duikt, gaat er vaak een wereld voor je open. Anders gezegd: interesse in geschiedenis wordt daardoor een hobby die vaak blijvend is. Zeker met de moderne manieren om dingen na te zoeken is het steeds weer genieten geblazen bij een volgende stap in je familie-geschiedenis. En als je je nazaten daarmee ook nog een helderder blik kunt geven op wie ze eigenlijk zijn en waarom, nou ja dan...
Binnenkort ermee beginnen, beste lezers! Begin maar ’s met de website van Geert Wilts en daarna evt. en bijv. www.allegroningers.nl of www.allefriezen.nl, enz.

N.B. Dank ben ik verschuldigd aan mevr. Tineke Looyenga (indertijd van de Beumeesweg), die in 1998 een zeer uitgebreid interview afnam van oud-drogist Tamme Timpener.

© Klaas Meijer  (k.meijer@onstwedde.info)