LOSSE FLODDERS: 200 km fietsen in winterkou

In het oorlogsverhalenboek ‘De muren hebben oren’ staan verhalen over de hongerevacuées Jaap Bestebreurtje (7), die per trein reisde en Wim den Hartog (15) die met boot en auto’s naar het noorden kwam. Kinderen van het gezin Hoezen leggen hun tocht naar Onstwedde grotendeels lopend af, zoals is te lezen in ‘De ramen hebben ogen’. In onderstaand verhaal nemen twee jongens (14 en 15) de fiets. Méér dan 200 km, in de kou van de Hongerwinter, rijden ze.

Twee broers van 14 en 15 jaar stapten in Bilthoven op de fiets, nagezwaaid door hun ouders. Moeder had hen genoeg kleding meegegeven en nog wat brood voor onderweg. Wegens honger en een tekort aan brandstof lieten de ouders Van Everdingen hun zonen Pim en Rob gaan, op hoop van zegen. Het was de bedoeling dat ze naar Holte bij Onstwedde zouden reizen, waar nog een dienstkameraad van vader woonde. Bij hem, Hendrik Wilts en zijn vrouw Johanna waren de kinderen welkom, zo bleek uit een brief, die al eerder was meegegeven door kennissen.

Het was februari 1945. Bij de brug over de IJssel werden de twee staande gehouden. De soldaten van de Wehrmacht stelden hen allerlei kritische vragen. Uiteindelijk mochten ze de brug over, maar dan wel met de fiets aan de hand. Daar liepen ze dan. Rob met een fiets op houten banden, de fietswielen van Pim waren nog wat hersteld met een tuinslang om de velgen. Ze kwamen aan het einde van de brug en ook daar stonden Duitse militairen hen op te wachten. Opnieuw kregen ze veel vragen. Wie ze waren, waarom ze hier waren, waar ze naar toe wilden, en zo meer. Ze kregen gelukkig opnieuw toestemming om verder te fietsen.

Direct erna vlogen er vliegtuigen heel laag over en lieten bommen vallen in de omgeving. Rob en Pim fietsten hard door, niet wetend welke schade er aangericht was. Opgelucht waren ze, dat ze de stad Zwolle veilig hadden bereikt. Bij een gaarkeuken kregen ze een kom warme soep. Dat smaakte goed en vulde hun magen.

Na drie dagen gefietst te hebben kwamen ze aan bij de familie Wilts, een gezin met vier kinderen: Nelleke, Jan Hendrik, Melchert en baby Geert. Er stond al eten op tafel. Pim at veel te veel en al gauw kwam alles er weer uit. Rob at ook met smaak. Ze noemden hun gastouders oom en tante. Ze vertelden over de bommen vlak bij hun huis, waardoor de woning sterk beschadigd was en ze naar een andere woning moesten. Ook dat ze toen samen als broers schuilden in de mangaten, die langs de weg waren gegraven. Tot hun knieën hadden ze toen in het water gestaan. Hendrik, Johanna en de kinderen hoorden hun avonturen aan.

Rob en Pim hielpen tante Johanna in het huishouden en met de kinderen. Ook oom Hendrik was blij met hun hulp in de stal en op het land. Het winterse februari-weer veranderde in de aangename temperatuur van de lente. De tulpen en narcissen in de tuin bij de boerderij bloeiden mooi, net als de fruitbomen. De jongens vonden dat prachtig.

In april 1945 waren Hendrik Wilts, dochter Nelleke en de beide jongens uit Bilthoven aan het aardappelen poten. Plotseling hoorden ze geweerschoten. Gauw gingen ze terug naar de boerderij. Ze hoorden al gauw, dat de Polen het dorp kwamen bevrijden. Het werk ging daarna weer gewoon door: twee keer per dag de koeien melken, de kippen voeren, de paarden verzorgen. De broers werden er steeds handiger in. Ze voelden zich helemaal thuis op het platteland en hadden het er goed.

In augustus ’45 kwam er een eind aan hun verblijf bij het gezin Wilts. Hendrik bracht ze naar het treinstation in Winschoten. Rob en Pim stapten in een trein … op weg naar hun ouders, op weg naar huis!

Met dank aan Michiel van Everdingen (Vledderveen) voor de informatie over zijn vader en oom.

Foto: Oorlogsverhalenboek ‘De muren hebben oren’ (2021)

Oproep:
Hebt u nog een bijzondere herinnering, klein of groot, aan de jaren ’40-’45 in Onstwedde? Of kent u iemand die er nog iets over kan vertellen? Voor de rubriek ‘Losse Flodders’ ontvangen we graag uw tip of informatie via de mail:  redactie@onstwedde.info.

Lees meer over Losse Flodders