Afl.147- 16-11-2019:  UIT  ONSTWEDDE  VERDWENEN  ONSTWEDDER  FAMILIENAMEN  -  Deel  4 (De gehuchten rondom – A.)

Afl.147- 16-11-2019: UIT ONSTWEDDE VERDWENEN ONSTWEDDER FAMILIENAMEN - Deel 4 (De gehuchten rondom – A.)

             
Misschien was u wel net zo verbaasd als ik, dat er in de afgelopen zóveel (boeren)familie-namen uit Onstwedde zijn verdwenen. Zeker in een periode, waarin boeren fanatiek van leer trekken tegen allerlei maatregelen die op z’n minst de indruk wekken dat zij een speelbal zijn van de politiek, komt zo’n waslijst als ik u de afgelopen weken presenteerde haast bedreigend aan. In afl. 90 en 91 (anno 2015/2016) ben ik al eens ingegaan op die teloorgang van boerenfamilies-/bedrijven, families die eeuwen achtereen in belangrijke mate de Onstwedder geschiedenis bepaalden.
Daarvan zijn er anno 2019 slechts enkele over: Sterenborg, Luring, Hids, Bessembinders, Maarsingh, Meems en Wilzing zijn een paar van de overgebleven namen die me zo te binnen schieten.
Deze keer geef ik u de boeren-familienamen, die ooit ’s de dienst uitmaakten in de zgn. essen-zwermdorpen (= de gehuchten rondom Onstwedde). Maar ook hier namen die inmiddels uit ons dorpsbeeld en -geheugen zijn verdwenen; sommige al honderden jaren.


SMEERLING
Familienaam.................... Oorspronkelijk huisummer + (naam v.d. boerderij in Onstwedde)

Edingh …………………………    Smeerling, huisnr. 17 (erve ‘Edingh’)
                                         De familienaam Edingh komt in elk geval al in 1475 in Smeerling voor.
                                         We komen Edo Edingh tegen in een klaagschrift tegen Egge en Haije
                                         Addinga. Ze hebben wederrechtelijk allerlei zaken uit zijn boerderij
                                         ontvreemd. (In datzelfde jaar wordt Egge door een groep woedende
                                         Westerwoldse boeren in zijn eigen Wedder burcht gelyncht.
                                         (Zie het verhaal over de moord op pastoor Else (‘Taikens & Toal’, afl. 8)
         
                                         De Edingh-boerderij stond op de plek, waar we nu Smeerling 20
                                         vinden; aan het begin van het zandpad naar het Metbroekbos.
                                         (zie de foto, waarop we tegen de achterzijde van de boerderij aankijken).
                                         De Edings maken tot 1880 deel uit van de Smeerlinger gemeenschap
                                         Op één gehuwde dochter na, overlijden alle andere Edinghs rond die tijd 
                                         ongehuwd en komt er een eind aan deze geslachtsnaam in Smeerling.    
Hoisingh ……………………..    Smeerling, huisnr. 15 (erve ‘Hoisingh’)
                                         De Hoisinghs komen we al voor 1500 in Smeerling tegen. Rond 1750    
                                         verhuist Geert Everts Hoisingh naar Wedde en verkoopt hij het vaderlijke
                                         erfdeel. De boerderijnaam ‘’t Hoisingh’ blijft nog een tijdje bestaan (en         
                                         de familienaam dus ook), maar blijkt even na 1800 te zijn veranderd in
                                         Huizing. En die familienaam kennen we in Onstwedde nog altijd.
                                         (De boerderij-/familienaam Huisingh kwam trouwens ook voor in
                                         Jipsinghuizen, Mussel en Veenhuizen).
Lotteringh…………………..…  Smeerling, huisnr. 11 (erve ‘Lotteringh’)
                                         De familienaam Lotterinck komt in elk geval rond 1500 al in Smeerling         
                                         voor. Die naam is dan verbonden aan de boerderij aan het begin van het
                                         huidige Smeerling, daar waar nu Bert Bakker Antiek is gevestigd.
                                         Omstreeks 1650 zijn er alleen maar dochters Lotteringh als opvolgster,
                                         maar ingevolge de heersende erfregels moet de echtgenoot dan de naam   
                                         van z’n vrouw aannemen. Dat gebeurt o.a. bij Jan Geerts Huges en Harm
                                         Olingh.
                                         Ca. 1710 verdwijnt de naam Lotteringh uit Smeerling. Van de 7 zonen van    
                                         Egge Lotteringh sterven er in elk geval 4 op relatief jonge leeftijd.    
                                         Bovendien is de financiële positie van de familie dan kennelijk behoorlijk
                                         verminderd. Erve Lotteringh gaat over in de handen van de (ook    
                                         Smeerlinger) familie Halmingh.

                                         De – wat ik zou willen noemen – Smeerlinger “oer-namen” Halming(h),
                                         Hidding(h), Horlings en Wubs zijn door de jaren heen bestand gebleken      
                                         alle tegen voor- en tegenspoed en maken nog altijd een gewaardeerd      
                                         deel uit van de Onstwedder gemeenschap.

STERENBORG en TER WUPPING

Sterenborg …………………....Huisnr. 10 (erve ‘Ter Sterenborgh’)
                                        De familienaam Sterenborg komt anno 2019 nog volop in Onstwedde voor.     
                                        De reden, dat ik deze erve toch opneem in dit overzicht ligt ‘m in het feit,   
                                        dat erve ‘Ter Sterenborgh’ rond 1660 werd overgenomen door Harmen
                                        Hubbelingh. Deze nam vrijwel direct daarna de familienaam Sterenborg aan.
                                        De Sterenborgs van nu zijn dus eigenlijk Hubbeling-nazaten.
Heijes ………………………….... Huisnr. 7 (erve ‘Heijes’)
                                         Het betreft hier de boerderij op het huidige huisnr. 19. De familienaam     
                                         Heijes verdwijnt rond 1800 uit de Onstwedder regio als de laatste     
                                         erfdochter trouwt met Nanne Besselingh.
                                         Voor de zuiverheid moet gezegd worden, dat het oorspronkelijke
                                         Heijes-geslacht ca. 1650 al uit Ter Wupping is verhuisd. De dragers
                                         van de Heijes-familienaam daarna heetten eigenlijk Eelsingh.
Koets …………………………..... Huisnr. 9 (erve ‘Koets’/’Coetes’)
                                         De van de naam van de boerderij-erve Coet(e)s afgeleide familienaam
                                         Koets komen we o.a. al in 1475 tegen als bij de bisschop van Münster       
                                         door Onstwedders een klachtenlijst tegen de Addinga’s wordt ingediend.     
                                         Met name ene Herman Kotes (=Koets) is door Egge Addinga nogal van het   
                                         een en ander bestolen.
                                         In 1674 verkoopt Memme Coetes zijn bezittingen en kort daarna is de       
                                         Koets-familie volledig uit Ter Wupping verdwenen.
                 
                                         Opmerkelijk is tenslotte nog, dat Ter Wupping rond ……. z’n eigen
                                         (basis)school had, alhoewel …….. zonder schoolgebouw en leraar.
                                         De “lessen” (????) werden gegeven in een boerderij.
Stroeding …………………….... Hoewel ik deze serie begonnen ben naar aanleiding van het overlijden        
                                         van de laatste Stroeding in onze dorpsgemeenschap, moet ik nu bekennen
                                         dat de naam Stroedingh niet verbonden is (geweest) aan een oude       
                                         boeren-erve in het huidige Onstwedderse. De Stroedings komen namelijk
                                         oorspronkelijk uit (het toen nog onder het Kerspel Onstwedde vallende   
                                         deel van) Ellersinghuizen.
                                         We komen bijv. ene Claes Hindricks Stroedingh tegen als hij rond 1700
                                         trouwt met Swaencke Berents Aijsing van ‘’t Aijsingh’ in Ellersinghuizen.        
                                         (Als je dit tegenkomt in één van de oude kerkboeken van de Onstwedder
                                         Herv. Kerk dan snap je enigszins waarom de administrerend kerkvoogd
                                         Ellersinghuizen aanduidt als ‘Aijssinghehuizen’).

N.B. Opnieuw willen we op deze plek vader C.J. en zoon R.M.A. Wegman bedanken voor hun prachtige boeken over “Westerwolders en hun woningbezit”. We hebben voor deze aflevering gebruik gemaakt van deel 5 (‘Het Kerspel Onstwedde II’ – De gehuchten’)

© Klaas Meijer