Hoe wij zelf de SPOKEN van weleer zijn geworden

AFL. 203 – 05-01-2026: HOE WIJ ZELF DE SPOKEN VAN WELEER ZIJN GEWORDEN

***************************************************************

Allereerst alsnog de beste wensen voor een ‘Gelukkig 2026’ voor alle volgers van onze dorpswebsite Onstwedde.info. Ik hoop van harte, dat we met z’n allen aan dat geluksgevoel een wezenlijke bijdrage gaan leveren. Dat SAMEN in wezen een synoniem is van STERK, weten we immers in Onstwedde al 1150 jaar lang.
Bij het zien en horen van alle vuur- en knalwerk rond de jaarwisseling schiet je als oud-geschiedenisleraar bijna automatisch de historische oorsprong van dit lawaai-spektakel te binnen: het zodanig afschrikken van de boze geesten-van-het-oude-jaar, dat die uit angst wegkruipen en daardoor het nieuwe jaar niet binnen gaan komen. Onder die boze geesten werden bijv. ook de ‘widde wieven’ en andere ‘spoken’ gerekend.

Toen ik bovenstaande op Oudejaarsavond nog ‘s overdacht, schoot mij ineens te binnen dat ik onlangs een verhaaltje over spoken had teruggevonden, dat mij jaren geleden door een dorpsgenoot – al fiks op leeftijd – was gegeven. Ik maak u er deelgenoot van:
                                                 S P O K E N

Om het kerkhof van de Hervormde kerk was indertijd een walnotenhaag. En daar spookte het. De dominee die daarvan in kennis was gesteld, wilde er echter niets van weten. Hij sprak de verhalen altijd tegen, dit ondanks het feit dat er daar volgens vele Onstwedders regelmatig iets geheimzinnigs gebeurde.

Diezelfde dominee had een witte geit. Een viertal jongens had nu het idee opgevat om die geit te gaan stelen en aansluitend te slachten. Eén van de jongens zou de geit ophalen en de andere drie zouden wachten op het kerkhof achter de walnotenhaag. Om de wachttijd te doden gingen ze walnoten zoeken en fluisterden wat onder elkaar. Er kwam toen juist een bezoeker van het kerkhof langs, die meteen dacht: ”Zie je wel? Het spookt daar weer!”

Hij spoedde zich naar de dominee. “Dominee, komt u nu maar direct mee, dan kunt u zelf vaststellen dat zich daar spoken ophouden.” Dominee had aanvankelijk niet veel zin. Hij was vanwege de warmte in wit overhemd aan de studie en wilde daarmee eigenlijk vanwege dit zoveelste kletsverhaal niet stoppen. De klager hield echter vol en tenslotte ging de dominee maar met hem mee. Toen ze bij de walnotenhaag kwamen, meenden de drie jongens dat hun maatje de geit te pakken had gekregen en ze riepen: ”Hest hom? Kom op den. Snie hom de kop d’r mor of, den doun wie de rest wel...” (=”Heb je ‘m? Komaan dan. Snij hem de kop d’r maar af, dan doen wij de rest...”)
Aan de woeste verhalen over spoken op het kerkhof kwam op dat moment een einde.

                                          ***********

De tv en de dagbladen besteden al dagenlang uitgebreid aandacht aan de zorgen over de zwakheden in onze samenleving. Meer en meer krijg je daaruit echter de gedachte, dat de angst voor de “spoken van weleer” anno 2026 is verworden tot een leefwijze. De wereld verandert dermate snel dat wij het niet kunnen bijhouden. Er wordt steeds meer van ons verwacht en steeds vaker spoken allerlei verontrustende gedachten door onze hoofden. Geen wonder dat depressiviteit, stress, burn-outs of slapeloosheid door het Trimbos-Instituut als de meest zorgelijke ontwikkelingen bij de mens van heden worden genoemd. Het lijkt er haast op dat we – pofferjoppie – onze eigen spoken aan het creëren zijn.

Ooooooh! Daarom zouden we het afsteken van vuurwerk dus persé niet moeten verbieden, zegt u? Op die manier kunnen we toch maar “mooi” die boze geesten die ons in het oude jaar kwelden, met onze knallerij zó bang maken, dat ze het nieuwe jaar niet binnengaan!
Dacht u dat? Ik ben steeds meer de mening toegedaan, dat wijzelf die angstaanjagende boze geesten, die spoken zijn geworden. Als je bijv., - al dan niet daartoe opgejut door onze a-sociale media -, hulpverleners met  Oud en Nieuw met je gestoorde, bezopen kop met vuurwerk of straatstenen gaat bekogelen en hun auto’s in de fik steekt (Nederland) dan heb je / dan ben je een boze geest. Dan zijn je mede-burgers voor jou niet veel anders dan de geit van de dominee…

Of in een feestcafé met slechts één in-/uitgang (???), een café zonder brandblussers en een geluidsgordijn van super-brandbaar materiaal aan de zolder, een café waar een paar honderd “feestgangers” vanaf flessen-met-drank raketvuurwerk afsteken en waar daarna (zo zou m.i. de grootste oen nog hebben kunnen profeteren) een enorme brand uitbreekt met tientallen doden als gevolg (Zwitserland). Dan is ook hier de enige reële conclusie dat wijzelf – de jongere generatie voorop – zijn verworden tot boze geesten, tot de meest stompzinnige spoken die de mensen-geschiedenis ooit heeft gemeend te kennen.

Psychiater Esther van Fenema adviseert o.a. om deze onder hoodies verstopte, hersenzieke plegers van zware misdaden ook veel zwaarder te straffen. “In plaats van één of twee nachten in de cel, zou je bijv. een half jaar werken-onder-streng-toezicht in Oost-Groningen ’s kunnen overwegen...”

Zullen wij van 2026 daarom maar gewoon een fors kantel-jaar maken?
De dominee wil vast wel helpen om onze hoofden vrij van spoken te maken.

©Klaas Meijer (k.meijer@onstwedde.info)