afl. 74 en 74a - 26-03-2015: ‘ONSTWEDDER  TIKKELS  VAN  NOAM  EN  FOAM' (+ AANHANGSEL)

afl. 74 en 74a - 26-03-2015: ‘ONSTWEDDER TIKKELS VAN NOAM EN FOAM' (+ AANHANGSEL)

Sinds 24 maart 2015 hangen in het Streekhistorisch Centrum naast de watertoren in Stadskanaal 10 schilderijen van onze Onstwedder kunstschilder Geert Schreuder. Onderwerp: “250 jaar Stadskanaal”. ’t Is een hele mooie serie geworden, waarin Geert al z’n kunstzinnige capaciteiten voluit ten toon spreidt. Daarom zonder meer het advies: absoluut de moeite waard om binnenkort ’s te bekijken. (Boetendes is n hail groot stuk van t Knoal van oorsprong Onstwedder/Veenhoezer maarkegrond ! ‘Zo was ‘t’ van t zuverste wotter !)

Met een voorgeslacht, dat een royaal veen-verleden kent, zult u kunnen begrijpen, dat tijdens het bekijken van Geerts creaties allerlei herinneringen bij mij opborrelden. Ineens schoot me echter door het hoofd:”Wat Geert hier (opnieuw) gepresteerd heeft, verdient in wezen meer dan een eenmalig ‘Mooi waark, mien jong !’ Prestaties van dit kaliber mogen best wel ‘s worden vastgelegd voor de generaties hierna. Al was ’t alleen maar om aan te geven, dat onze vaak zo misprijzend beoordeelde regio veel meer in huis heeft dan fabrieksaardappels en sociale-werkplaatsen-in-nood.”
Mede onder invloed van de maand maart als ‘Dialect-moand’, kreeg de gedachte vorm om in de rubriek ‘Zo was ‘t’ van vandaag een doorlopende aflevering te starten met als titel ‘Onstwedder TIKKELS van noam en foam’.
Och heden! Mogelijk weet u helemaal niet wat een ‘Onstwedder tikkel’ van oorsprong is.
Ik leg ’t u graag uit.

Net als in de turf- en kanalengraverij is ‘t ook in het Onstwedderse altijd gebruikelijk geweest om bij een meer of minder belangrijke gebeurtenis een (feest)borrel te schenken. Dat kon bijv. het bereiken van de nok van een nieuwgebouwde woning zijn, het einde van het zichten dan wel het ophokken van alle korenschoven op het veld, het voltooien van het (vlegel)dorsen op de deel en alles wat nog maar meer als feestelijk kon worden ervaren. Zelfs bij het aangeven van de geboorte van je kind op het gemeentehuis behoorde je oudtijds een flesje jenever in je binnenzak te hebben, zodat de ambtenaar van de Burgerlijke Stand “d’r aine op nemen kon.” (Ettelijke schrijffouten in de BS-akten zijn hierdoor oudtijds aan het eind van de middag ontstaan …….).

‘Een borrel’ was dus vrijwel een synoniem voor ‘feestelijk’.“Joa kirrel. Lekker. Dou mie man n nuvere tikkel  (= een flink beetje) in t glas ! Den drinken wie d’r aine op.”  
Met een ‘Onstwedder tikkel’ was ’t echter oppassen geblazen. In het woordenboek vind je dan ook als betekenis: ’een grote massa, een groot glas vol’. Je moet dan denken aan glazen van ca. een halve liter (of soms nóg wel een ietsiepietsie meer ………). ‘Heel royaal boven de gangbare maat’, laten we ’t gemakshalve maar zó omschrijven.

Zo kwam ik dus op de benaming ‘Onstwedder Tikkels’ voor die Onstwedders, die in verleden of heden op een of ander terrein (sociaal, sportief, heldendom, cultureel, intellectueel, agrarisch, enz.) royaal boven het gemiddelde uitstaken/uitsteken.
Dat zijn er, - denk ik -, geen honderden. Onstwedde / Westerwolde heeft immers altijd heel sterk de Groninger instelling gehad van:”Dou mor gewoon, dan dust al gek genog !” En dan zien we gemakshalve nog voorbij aan het feit, dat de verbindingen vanuit Westerwolde met de rest van Nederland tot ca. 1900 ontzettend slecht waren. Daardoor kon er natuurlijk van een opleiding op niveau, elders in den lande, ook niet zoveel terechtkomen.  
Ik kan (en wil) derhalve in het aanhangsel bij deze aflevering eigenlijk slechts een paar namen noemen van mensen, die ’t in het recente dan wel grijze verleden naar mijn idee hebben verdiend om in deze ‘Eenmalige Lijst van Onstwedder glorie’ opgenomen te worden. De verdere invulling op dit moment en de aanvullingen in een later stadium, wil ik graag aan u, de lezers van deze rubriek, overlaten. Voorwaarde voor nominering is, dat de persoon in kwestie óf in Onstwedde geboren en opgegroeid is, óf in zijn/haar volwassen leven een flink aantal jaren (laten we zeggen: zo ca. of > 25 jr.) in Onstwedde heeft gewoond / gewerkt.   

Doet u mee ?
Oh ja, nog één ding. Denk nou s.v.p. niet, dat ik met de introductie van deze lijst voorbijkijk aan al die Onstwedders m/v, die in de afgelopen jaaaaaren langere of kortere tijd hun onbetaalde, vrijwillige bijdrage hebben geleverd aan het actieve en sociale klimaat dat we in Onstwedde nog steeds kennen. Mogelijk moeten we voor hen nog ’s een 2e aanhangsel opvoeren onder de titel ‘Onstwedder Bikkels’ van nou en dou ……..

Voordrachten voor opname in de lijst van ‘Onstwedder Tikkels’ kunt u per mail doen via het aanklikken van mijn naam hieronder.

© Klaas Meijer
***************************************************************************

AANHANGSEL  bij  afl. 74  van  ‘Zo was ‘t’.

Afl. 74a: ‘ONSTWEDDER  TIKKELS  VAN  NOAM  EN  FOAM', in  verleden  en  heden

A. AGRARISCHE AKTIVITEITEN

B. BEROEP

C. BESTUUR & POLITIEK
     1. Abel Boels (* 1759/† 1827). Onstwedder boer op de Brink. Zijn boerderij werd in 1795
     door een twaalftal dronken Engelse soldaten in brand gestoken en brandde geheel af. De
     onderlinge afspraak van de Onstwedder boeren, dat ze gezamenlijk zouden opkomen
     voor de schade die evt. iemand van hen door de oorlogsperikelen zou lijden, leek daarna
     betekenisloos. Ondanks de tussenkomst van de dominee duurde ’t 15 (!!) jaar aleer Abel
     Boels in redelijke mate schadeloos gesteld was ……
     Ondanks deze zeer onprettige ervaring met zijn dorpsgenoten werd Abel Boels in 1812
     de allereerste burgemeester van de burgerlijke gemeente Onstwedde. En 'n beste !
        
D. INTELLECTUEEL

E. KERKELIJK TERREIN

F. KUNST & CULTUUR
    1. Geert Schreuder (* 1949). Vestigt zich na z’n opleiding aan Kunst-Academie    
        Minerva te Groningen in 1974 in Onstwedde als kunstschilder. Na een periode waarin
        hij opvalt als maatschappij-kritisch tekenaar en fijnschilder, maakt hij naam o.a. als
        schilder van historische taferelen (o.a. in Herinneringscentrum Westerbork;
        Veenkoloniaal Museum Veendam; Klooster Ter Apel; 250 jaar Stadskanaal) en van    
        kerken. Daarnaast is hij actief als illustrator van vele boeken.
        Vooral de ‘Geert Schreuder-luchten’ genieten alom respect en waardering.
    2. Chris Kiel (* 1944 - Holte). Is in z’n jonge Onstwedder jaren mede-vormgever en de
        eerste eindredacteur van de ‘Voltreffer’, het cluborgaan van de v.v. ‘Onstwedder Boys’.
        Z’n roeping ligt in het onderwijs en hij wordt docent Nederlands in Groningen. De
        Groninger streektaal, - hem met name bijgebracht door z’n moeder -, blijft echter
        boeien. In 2014 verschijnt z’n prachtige verhalenbundel ‘Weerzain’, waarvoor hij op 1
        maart 2015 de ‘Dagblad van het Noorden’-Streektaalprijs krijgt uitgereikt. 
    3. Hanne Wilzing (* Smeerling 1958). In 1976 is hij voor z'n studie naar het westen 
        des lands verkast en daar vervolgens blijven wonen en werken.     
       Desondanks verschijnen er nog regelmatig gevoelvolle gedichten in onze streektaal van zijn 
       hand. Je treft ze bijv. aan in de literaire streektaal-tijdschriften 'Kreuze', 'Krödde' en 'Toal en Taiken'
       Hanne bedient zich in z'n poëzie van het oude Westerwolds, de taal uit z'n jeugdjaren en 
       van z'n geboortegrond. De ontwapenende wijze waarop hij met die taal speelt is opvallend. 
       Wat dunkt u bijv. van een zin als deze over het doel van zijn gedichten:
         "...over hou lu nkander mismouten kinnen in ploats van òntmouten ..."
       Minstens één keer per jaar is Hanne in Smeerling te vinden, al was 't alleen al om het 
       gevoel van z'n jeugdjaren niet te verliezen.
                     Achter eske ropt d'r n kou,
                     ol ekkelboom heurt t swiegend aan
                     en let enkeld nog wat bloaden valen.
                     Alles wat west het komt weerom.

G. MOED & HELDENDOM
    1. Pastoor Else, achternaam niet bekend. Wordt in 1475 in het Onstwedder pastoorshuis
         vermoord door Haye Addinga II. Haye is erachter gekomen, dat pastoor Else naar
         Rome zal afreizen om de Paus te vragen te bemiddelen in het steeds meer uit de hand
         lopende conflict tussen de Westerwoldse bevolking en de als despoten opererende
         Addinga’s op de Wedder burcht.
         Pastoor Else staat in onze regio sindsdien te boek als model voor de strijd, - eind van
         de Middeleeuwen -, tussen de burgerbevolking en de (land)adel, die de macht met
         hun zwaard naar zich toe had getrokken.
         De moord op pastoor Else is daarom ook als belangrijkste gebeurtenis in de provincie
         Groningen opgenomen in de ‘Canon der Provinciën’, zoals die in 2008 door de
         luisteraars van NCRV’s Radio 5 via stemming werd samengesteld. (Zie de foto van
         vandaag).  

H. SOCIAAL TERREIN
    1. Al die Onstwedder families - en 't zijn er vele ! -, die in de oorlogsjaren 1940/'45
         gastvrij kinderen hebben opgenomen, vooral uit de hongerende Randstad.

         Soms gedurende een aantal weken zomervakantie, soms enkele jaren achtereen.
         Naastenliefde zoals naastenliefde kan / moet zijn !!

                        93  GASTVRIJE  'ONSTWEDDER  TIKKELS',
die in de 2e Wereldoorlog (1940-1945) onderduikers, kinderen (o.a. de 'Rotterdammertjes') en volwassenen tijdelijk een liefdevol en veilig onderdak hebben geboden :

ONSTWEDDE-DORP
A. Brink:

    01. mevr. Hanna Frouws - Huiges (wed.), Brink 1 (= oude postkan-
          toor):   
          - Piet Kruijs en af en toe een onderduiker voor één nacht. Omdat er
          een NSB'er in de buurt woonde kon er weinig risico worden
          genomen.
    02. mevr. Grietje Huitsing - Maarsingh (wed.), Brink 5:
         
- Rens Boontjes, plm. 14 jaar, uit Rotterdam ????
          - 2 jonge Lüneburgers, waarvan de moeder met een jong kind een
          tijdlang woonde bij aannemer Geert Haan a.d. Hardingstraat (zie no.
          21).    
    03. fam. Albert & Geertruida Johannes - Goeree, Brink 13:
         
- onderduikers
    04. dhr. Harm Luring (wed.n.), Brink 15:
         
- dhr. en mevr. Sirton uit Rotterdam (hij was havenwerker)
          - tot zomer 1945: Gerrit Hoogenstrijd uit Rotterdam (11 jaar)

B. Dorpsstraat:

    05. fam. Geert Hids (wed.n.),  Dorpsstraat 1 :         
          -
Kees Torenvlied (juli '44-juni '45) uit Rotterdam. Kees was een neef
          van Chris van der Wilde (zie no. 10)
          - jan. '45-juni '45: Rietje (12 jaar) en Beppie Meijer (6 jaar) uit
          Rotterdam.     
    06. fam. Geert & Aaltje Gelling - Huiting, Dorpsstraat 2 (smederij):
          - 2 (waarschijnlijk) Rotterdammertjes, waarvan er eentje Meüs
          heette.
    
07. fam. ds. F.J. Scholten (Geref. predikant), Dorpsstraat 3:
         
- onderduikers, waaronder:          
          mevr. Koppe uit Rotterdam. Zij bracht tijdens haar onderduiktijd in
          de Onstwedder pastorie nog een kind ter wereld. De baby werd
          Irene genoemd, naar prinses Irene. Vader Koppe was tijdens een
          razzia in Rotterdam opgepakt. Gelukkig kon hij z'n gezin na de
          bevrijding weer heelhuids in de armen sluiten.
         
Opmerking:
De diaconieën van de Geref. kerken in Nederland waren
          belangrijke initiatiefnemers tot het hulpproject, waarbij kinderen uit het
          stedelijke westen van ons land hun vakantie konden doorbrengen op
          het relatief rustige platteland.

   
08. fam. Geert & Anna Bruggers - Wilzing, Dorpsstraat 7:
         
- Lüneburger    
    09. fam. Jan ("Lappie") Oosterveld - Boels, Dorpsstraat 8:
         
- bieden van 1943 - 1945 onderdak aan 5 leden van de familie
          Pronk uit Scheveningen: opoe, beide ouders + 2 kinderen. Jan
          Oosterveld ziet gedurende die 2 jaar o.a. zijn inspanningen om de
          zoon van het gezin op de HBS in Stadskanaal (nu Ubbo Emmius)
          geplaatst te krijgen, met succes bekroond.
   
10. Broer en zus Harm ("kont") en Fientje Huisman, Dorpsstraat 9:
          - Chris van der Wilde en z'n ouders v.a. juli 1943 en in de
          hongerwinter 1944/'45. Afkomstig uit Rotterdam-Delfshaven.
         
- in de hongerwinterperiode waarschijnlijk nog meerdere kinderen.
   
11. fam. ("boer") Jan & Albertje Wubs - Bots, Dorpsstraat 11:
          -
hongerwinter 1944/'45: Koos den Hartog uit Rotterdam.(zie ook
          no. 29 en 14)
    12. mevr. Zwaantje Sterenborg - Volders, Dorpsstraat 21:
         
- Bartje ......... (ca. 6 jr. oud) uit .............          
    13. fam. Jan & Willemina Huiges - Halmingh, Dorpsstraat 22:
         
- Wubbe de Raad uit Rotterdam (zie ook no. 16)
    14. fam. Freerk & Janna Boels - Kruiter, Dorpsstraat 24:
          - hongerwinter 1944/'45: Arie den Hartog uit Rotterdam (zie ook no.
          29 en 11).
    15. fam. David & Albertje Eerens - Strockmeijer, Dorpsstraat 29:
          - Corrie Tubbergen uit ................
          - Nellie Kloot (= zusje van no. 59 en 61) uit .........
   
16. fam. Geert & Hillechien Huiges - Wolfs, Dorpsstraat 33:
          -
(broer en zus) Wubbe en Annie de Raad uit Rotterdam.
   
17. fam. Geert & Elsien Roelfsema - Boskers, Dorpsstraat 50:
         
- Lenie Lindgreen uit Amsterdam (oudere zus van no. 24)
   
18. fam. Adolf & Antje Bruining - de Groot, Dorpsstraat 52:
         
- Tine den Hartog uit Rotterdam (zie ook no. 30, 11 en 14).     
    19. fam. Jacob & Wubke Huisman - Thurkow, Dorpsstraat 74:
         
- Rinie Thurkow uit Rotterdam

C. Hardingstraat:

    20. fam. Geert & Grietje Maarsingh - Huiges, Hardingstraat 1:
          - dochter Kortland (zie no. 76)
    21. fam. Friedrik & Roelfien van der Heide - Meinders, Hardingstr. 5:
          - Wim Heikoop uit ...............
    22. fam. (timmerman) Geert & Aaltje Haan - Beikes, Hardingstraat 6:
          - (tijdelijk) Lüneburger moeder met kind. Zie ook no. 02.
    23. fam. Hiske & Jantje Boels - Wind, Hardingstraat 16:
          - zomer 1944: Martha Bestebreurtje uit Rotterdam (zus van no.
          29/49a/83a en no. 87).

D. Havenstraat:

    24. fam. Harm & Berentje Stratingh - Boerhave, Havenstraat 2:
          - Lüneburger
   
25. fam. Steven & Zwaantje Draadjer - Kruize, Havenstraat 11:
         
- Willie Lindgreen uit Amsterdam, indertijd 8 jaar. (zusje van no. 17)
    26. fam. Wubbe & Dinie Lutjeboer - Slagter:
          - Dinie Zuur uit Rotterdam. Ze heeft nadien nog regelmatig contact   
          gehouden met de Lutjeboers.
         
- Nellie Snijder uit Amsterdam
   
27. fam. (meester) Frouws, Havenstraat 21:
          - Karel en Adrie Jorda(a)an uit ........... 't Betrof mogelijk zgn.
          'Lüneburger' kinderen.
    28. mevr. Zwaantje Horlings - Kruize, Havenstraat:
          - Geertje (20 jr.) en Wubbe (10 jr.) Hoezen uit Rotterdam. De
          Hoezen's kwamen oorspronkelijk uit Oude Pekela en waren verwant
          met enkele Onstwedder families; o.a. de Halmingh's.

E. Kerklaan

    29. fam. ds. A. Luteyn, Hervormde pastorie:
          - onderduikers
   
30. fam. Wiepko en Albertje Boels - Kok, Kerklaan 18 :
    
      - zomer 1942: Jaap Bestebreurtje uit Rotterdam. De daaropvolgende
          zomer had de fam. Boels 't "anders" druk door de geboorte van zoon
          Thijs.
          - hongerwinter 1944/'45: dhr. en mevr. W. den Hartog uit Rotterdam.
          Hun kinderen waren bij andere Onstwedder gezinnen ondergebracht
          (zie no. 59, 60 en 61).
          Nadat ze 's avonds met de trein uit Rotterdam in Assen waren   
          aangekomen, zijn vader en moeder Den Hartog met hun 4 kinderen
          in de ijzige kou van de winternacht lopend naar Onstwedde
          gekomen. Een tocht van ruim 40 kilometer ......!
          Doordat kleermaker ("snieder") Wiepko Boels enige tijd daarvoor door
          de Duitsers was gearresteerd en weggevoerd naar Helgoland, was
          zijn werkkamer vrij. De ouders Den Hartog konden daar toen
          gedurende de periode van de hongerwinter verblijven.

F. Luringstraat

    31. fam. Geert & Antje Scheper - Kraai, Luringstraat 2a:
          - Marietje den Donker uit Rotterdam (zus van Koos, no. 54c).
    32. fam. Engel & Jantje Nobbe - Kruize, Luringstraat 12:
         
- Zette zijn vrachtauto in om refugiés vanuit Onstwedde terug te
          brengen naar hun woonplaatsen in het westen van ons land.
   
33. fam. Jan ("Lappie") & Coba Wever - Wubs, Luringstraat 16:
         
- bieden de joodse familie Salomon & Carolina Meijer - Jacobson +
          hun uit Emmen gevluchte zoon Simon een onderduikadres, nadat 't
          bij de Korsses (zie no. 85) niet meer veilig bleek. Jan Wever en z'n
          onderduikers worden in juni 1944 echter  van hun bed gelicht door
          de Landwacht.
          De joodse Meijer-familie vindt de dood in het concentratie-/
          vernietigingskamp Auschwitz. Jan Wever overleeft kamp Mauthausen.
          Hij overlijdt evenwel aan de gevolgen van die internering 14 dagen
          na zijn terugkomst ......
    34. fam. Wolgen (bakkerij), Luringstraat 15 of 17:
          - dochter van prof. C. (Kees) Reinsdorf uit Rotterdam.
    35. fam. Derk & Pietertje Lutjeboer - Vissering, Luringstraat 41:
          - Corrie Baardman uit ............

ONSTWEDDE - BUITENGEBIED

G. Barkhoornweg:

   
36. fam. Harm & Margriet Migchels, Barkhoornweg 1:
         
- a.) schoolmeisje Coby Lenskens uit Arnhem. Coby kwam na de
          oorlog vaak terug naar Onstwedde.
          - b.) schooljongen Nico Weekhout uit Rotterdam.
    37. fam. Harm & Annechien Wubs - Pinkster, "bie Hooghei",
                                                                                         Barkhoornweg 3:
         
- in de schoolvakanties en gedurende de hongerwinter 1944/'45:
          schooljongen Gerrit Weekhout uit Rotterdam (broer van 35b).
          Gerrit kwam in de herfst van 1944 kaalgeschoren en uitgehongerd in
          Onstwedde aan. Hij maakte in Onstwedde ook de bevrijding mee.
          Tegen z'n latere vrouw zei hij vaak:"Daar, in Onstwedde, beleefde ik
          de mooiste tijd uit mijn jeugd......."
    38. fam. Jan & Grietje Brugge - van der Heide, Barkhoornweg 4:
         
- Piet Visser (broer van Jennie en Rina, no. 38 en 51a)
    39. fam. Roelf & Geessina van der Heide - van Dijk, "bie Hooghai":
          -
ws. hongerwinter 1944/'45: Jennie Visser ca. 14 jr.; zus van no. 38
          en 51a)
    40. fam. A. Migchels - ter Borg, Barkhoornweg 25:
          - Jannie van Vliet uit Vlaardingen
          - Robbie van der Zijl uit Rotterdam.

H. 1e en 2e Barlage:

   
41. dhr. Jacob (Job) Veldhuis, 1e Barlage 4:
         
- Abraham Meijer (van het zgn. 'Jeudenhoes' aan de Dorpsstraat 22,
          als onderduiker.
          Abraham was de jongste van de joodse Meijer-familie en bezat
          mogelijk daardoor voldoende (veer-)kracht en moed om zich in 1943
          tegen de verdere invoering van de Duitse anti-jodenmaatregelen te
          verzetten. Hij zat eerst ondergedoken bij dhr. Geert Veldhuis (wed.n.)
          op de 2e Barlage, maar verkaste inderhaast naar het boerderijtje
          van de toen nog vrijgezelle Job Veldhuis op de 1e Barlage. Ze hadden
          er geen vertrouwen in, dat een buurtgenoot die lid was van de NSB
          en had gezien hoe Abraham zich bij zijn binnenkomst ijlings onder
          een bed verstopte terwijl hij alleen maar even langs kwam voor een
          buurpraatje, zijn mond zou houden tegenover zijn "vrienden". Zowel
          Abraham als Geert zouden daardoor ernstig in gevaar kunnen
          komen.
          Abraham Meijer overleefde de oorlog als enige van zijn familie.
    42. fam. Remke & Geertruida van der Heide - Wubs, 1e Barlage 7:
          - 1943 of '44: Weinand Schoeman uit Veenendaal. Weinand heeft in
          2015 vanuit Canada nog een herinneringsbezoek gebracht aan de
          familie Van der Heide. De families Heikoop (zie no. 39) en Schoeman
          waren kennissen van Remke van der Heide uit de mobilisatietijd van
          de 1e Wereldoorlog (1914/'18).
    43. fam. Hendrik van der Heide (= broer van no. 70), 1e Barlage 9:
         
- Hendrik Eleveld (onderduiker). Werd op een morgen in alle vroegte
          opgepakt door een stel Landwachters. Overleefde wonderwel.
          - 1943 of '44: Herman Heikoop uit Utrecht (zie ook no. 38).
    44. fam. Hendrik & Elsien Louwdijk - Roelfsema, 2e Barlage 3:
         
- (ws.) 1944 of '45: .......... ter Haar uit ...............
    45. fam. Harm & Wupke Eerens - Slagter, 2e Barlage 7:
         
- nadere gegevens van deze refugié zijn tot dusverre onbekend.
    46. fam. Derk & Sientje Scheper - Wubs, 2e Barlage 10:
         
- Adrie van Dool en z'n zusje ....... uit ...........
          Tot 2015 is het contact tussen de fam. Scheper en Adrie altijd
          gebleven.     
    47. fam. Berend & Ebeltje de Roos–Bouwland, 2e Barlage 13 :
          - a.) (schoolmeisje) Jopie Pijper uit Zuilen bij Utrecht;
          - b.) (schooljongen) Johannes (Han) Visser uit Amsterdam (broer van
          de meisjes bij No. .......... 47). Han was, samen met zijn zus Rie, in
          mei 2016 nog aanwezig bij de begrafenis van Geert Rijks, huisgenoot
          van Wienie Waarsing-de Roos.
    48. fam. Jan & Hadewieg Scholtens - Wubs, 2e Barlage 18:
          - onbekend 'bleekneusje' uit Rotterdam
          - Lüneburger moeder met kind
    49. fam. ("Loze") Wubbe Wilts, 2e Barlage:
         
- in de schoolvakanties: (schoolmeisjes) Rie en Ans Visser uit
          Amsterdam (zusjes van no. 45b).

I. "Op de Es"/Achter de Esch/Esweg:

   
50. fam. Nanne & Geessien Boskers - Hesseling, "op de Esch":
         
- een zus of een broer van Jan Loots (zie no. 69b)
    51. fam. Frederik & Anna van der Heide - Mölling, "op de Esch"/
                                                                                        Hardingstraat 35:
         
- a.) Rina Visser (anno 2016 te Ermelo) en sinds kort weer in contact
           met leden van het vroegere gastgezin. Zus van no. 38 en 39.
       
  - b.) Hannie Post
   
52. fam. Willem & Wendelke Henssens-Moorlag – Esweg 9:
          - a.) (aug. 1943) Jaap Bestebreurtje uit Rotterdam;
          - b.) (aug. 1943) Jan Torenvlied uit Rotterdam (broer van no. 01).

J. Holte / Streekweg:

    53. fam. Nanne & Willie Huiges - Luring, Holte 80:
          - Jan en Koos ............ uit Rotterdam
          - Mientje Kalf uit Amsterdam
          - af en toe onderduikers
    54. fam. Aike & Rikste Luring - Volders, Holte 82:
         
- a.) Jan Funderink (met schuilnaam André Zwart) uit Amsterdam;
          - b.) (schooljongen) .......... Visser uit Amsterdam (broer van 47b);
          - c.) (schooljongen) Koos den Donker uit Rotterdam (in 1945 16 jr.
          oud). Z'n zus verbleef in dezelde tijd aan de Luringstraat (no. 31);
          d.) Lüneburgers: mej. Littel en haar dochters Truus (9 jr.) en Ronnie
          (8 jr.).
    55. fam. Geert & Grietje Migchels - Wilzing:
          - Bep Boon uit Den Haag (a.s. schoonzus van no. 91 a en 91b).
    56. fam. Huisman, Streekweg 5:
         
- onderduiker
          - onbekend kind uit ...........
    57. fam. Gerrit Buist, Streekweg:
          - Jannie Engelman ("Tjee ! Dat was me een schoonheid van een meisje
          .....!")
van ca. 10/11 jr. uit (ws.) Rotterdam.
    58. fam. Elzo & Elsien Addens - Huiting, Streekweg:
          - onbekend kind uit .............

K. Scholtweg:

    59. fam. Jakob (Job) Veldhuis - Wubs, Scholtweg 12:
          - onderduikers (Kamper studenten).

L. Smeerling:

    60. fam. Abel & Zwaantje Huiges - Wilzing, Smeerling 12:
          - Alie Sirton uit Rotterdam. Alie's ouders verbleven op Brink 15 in het
          dorp (zie no. 04). De contacten met (nu via Jan N.) de fam. Huiges
          zijn door de jaren heen in stand gebleven.
    61. fam. Jan Wubs, Smeerling bij de Onstwedder sluis:
         
- Flip en Jan Egberts uit Vlaardingen          
          - Leo Eygenraam uit Vlaardingen

M. Ter Wupping / Sterenborg:

    
62. fam. Jan Hidde & Nantje Sterenborg - Bruggers, Kanaaldijk:
           - Ellie Koppe uit Rotterdam (moeder: zie no. 07, broer: no. 64a);
           - Leendert Kloot uit ................ (Was ook een tijdje bij no. 64).
     63. fam. Harm & Gepke Lutjeboer - Bodewitz, Ter Wupping 8:
           - Coba van Kleef (ca. 12 jr.) uit Rotterdam. Coba is na de oorlog
           herhaalde keren teruggeweest in Onstwedde.
     64. fam. Nanne & Eltje Sterenborg - Bruggers, Sterenborg/Ter
                                                                                             Wupping 10:
          
- a.) Joop Koppe uit Rotterdam (moeder: no. 07; zus: no. 62);
           - b.) Leendert Kloot uit ............ (Was ook een tijdje bij no. 62).
     65. fam. Aijolt & Zwaantje Volders - Wilzing, Ter Wupping ...:
           - Lüneburgers
     66. fam. Berend & Wendelke Volders - Wilzing, Ter Wupping 17:
          
- hielden langere tijd een neergestorte Engelse vlieger verborgen.
     67. fam. Albert & Geertje Wolfs - Heun, Ter Wupping 18:
           - a.) Beb Rood uit .................
           - b.) Roelf Mulder uit Eindhoven (onderduiker).
     68. fam. Jan & Klazina Wolfs - Timmer, Ter Wupping 24:
          
- Willy Vermei uit .............
     69. fam. Wubbe + (z'n dochters) Albertje en Karsientje Wolfs, Ter
                                                                                              Wupping .....:
          
- Kees en Ida Verheist uit .................

N. Veenhuizen:

    
70. fam. Albert & Fennechien Volders - Maarsingh, Veenhuizen 2:
           - Jannie Loots (zus van no. 71b).
     71. fam. Berend & Margriet Migchels - Maarsingh, Veenhuizen 5:
          
- a.) Sjaak de Braaf uit ......................
           - b.) Jan Loots uit ...................
     72. fam. Jan & Harmke Volders - Wolfs, Veenhuizen 7:
           - Sjaan van der Hoef uit .................
     73. fam. Albert & Martje Siebring - Possel, Veenhuizen 11:
           - Wim Kruijs uit Rotterdam
     74. fam. Geert & Fennechien Huiges - Volders, Veenhuizen 16:
           - 2 onbekende jongens uit ................
     75. fam. Hendrik & Jantje Kraai - Horlings, Veenhuizen 18:
           - Jan en Nico Oost uit Rotterdam
     76. fam. Berend H. & Dedde Wilzing - Maarsingh, Veenhuizen 19:
          
- 2 kinderen Kortland (zie no. 77a)
     77. fam. Aike & Fennechien Maarsingh - Wolfs, Veenhuizen 23A:
           - a.) dhr. en mevr. Kortland + dochtertje (toen ca. 2 jr.) uit Hilversum;
           - b.) Jo Dijkshoorn uit Rotterdam (is later bij een razzia omgekomen);
           - c.) (zomervakantie) Leen Hoogerwaard uit Rotterdam;
           - d.) onbekende vrouw met 2 zoontjes (sliepen in het veulenhok).
     78. fam. Roelof & Albertje Draadjer - Boskers, Veenhuizen 27:
           - Ed Louterslager uit ................
     79. fam. Albert & Jantje Boskers - Schoenmaker, Veenhuizen 27:
          
- Jan Plugge uit ................ (broer van no. 80)
     80. fam. Klaas & Rikste Wubs - Huiting, Veenhuizen 29:
          
- Kor Plugge uit ................. (broer van no. 79)
     81. fam. Begeman, Veenhuizen ...:
          
- schoolmeisje van ca. 10 jr. oud: ............ Kloot uit Amsterdam (= een
           zusje van Leendert, no. 62/64).

O. Vledderhuizen:

     82. fam. Jan & Alberdientje Hensens - Scheper, Vledderhuizen 2:
           - onderduikers. Jan Hensens is in verband hiermee opgepakt en
           heeft zelfs een tijdlang in het beruchte Scholtenshuis aan de Grote
           Markt in Groningen gevangen gezeten.
     83. fam. Elzo & Zwaantje Bruggers - Migchels, Vledderhuizen 9:
           - onderduikers/familieleden van dr. Hommes, chirurg in het
           ziekenhuis en leider van het verzet in Winschoten;
           - Rika van der Lee uit Rotterdam + nog 2 meisjes, waarvan de
           namen tot dusverre onbekend zijn.
     84. fam. Kruiter, Vledderhuizen 26:
          
- (schoolmeisje) Loes Renout uit Rotterdam;
           - onderduiker J. Bentem. Werd door verraad gearresteerd, maar
           overleefde wonder boven wonder. Desondanks hadden de gevolgen
           van de arrestatie zo'n impact op zijn gezondheid, dat hij nooit meer
           de oude is geworden.

P. Vosseberg:

     85. mevr. Jitske Heidekamp - Gringhuis (wed.), Vosseberg:
     
      - Truida Kruijs uit Rotterdam. Af en toe ook vader Kruijs. (zus en pa
           van no. 73)
     86. fam. Dethmer en Janna Boels - Eefting, Vosseberg 2 :
           - a.) zomer '44 en v.a. jan. 1945: Jaap Bestebreurtje uit Rotterdam.
           Jaap maakte hier de bevrijding in april 1945 mee en schreef een
           herinneringsboekje naar aanleiding van die tijd: ‘De Plek’).
         - b.) Henk Keuris uit Amsterdam.
     87. fam. Geert & Berendina Heidekamp - Meems, Vosseberg 23:
          
- Gerard Mulder uit ..................

Q. Wessinghuizerweg / Höfte / Wessinghuizen:

    
88. fam. Karssien & Grietje Horlings - Frouws, Wessinghuizerweg 7:
           - gedurende ca. een half jaar tijdens de hongerwinter van 1944/'45:
           Ben Hoezen (13 jr.) uit Rotterdam.
           Ben had ontzettend last van heimwee, waarvoor hij bij zijn vertrek in
           1945 uitgebreid zijn excuses aanbood ....
           Ben Hoezen schreef in 1973 een verslag van de tocht naar
           Onstwedde. Nadat ze door een vrachtauto naar Meppel waren
           gebracht, moesten hij en z'n broer en 3 zussen namelijk maar zien
           hoe ze te voet door de barre winterkou en de sneeuw in Onstwedde
           kwamen ......
     89. Jakob Korsse en zijn moeder Wubke Korsse - Lutjeboer,
                                                                               Wessinghuizerweg ....:
          
- bieden in de herfst van 1942 aan de joodse familie Salomon &
           Carolina Meijer-Jacobson (van de Dorpsstraat 38) en hun zoon Simon
           (ternauwernood aan arrestatie in Emmen ontkomen) een
           onderduikadres.
           Loslippigheid brengt hun veiligheid echter in acuut gevaar. De
           Meijer's verhuizen naar de fam. Jan Wever (zie no. 33) aan de
           Luringstraat. Jakob Korsse wordt desalniettemin in juli 1944
           gearresteerd. Hij overlijdt in januari 1945 in het concentratiekamp
           Neuengamme, 28 jaar oud .....
     90. fam. Freerk & Hillechien Halmingh - Geuchies (2e vrouw), Höfte,
                                                                         nu Wessinghuizerweg 11a:
          
- zomer 1944 en hongerwinter 1944/'45: Bernard Bestebreurtje uit
           Rotterdam (broer van no. 30/52a/86a en no. 90).
     91. fam. Hendrik & Jantje Huls - Kruiter, Höfte, nu Wessinghuizerweg
                                                                                                               11b:
           - (ws.) zomer 1943: Martha Bestebreurtje uit Rotterdam (zus van no.
           30/52a/86a en no. 89).
     92. fam. Jan Hidde & Margriet Wilzing - Sterenborg,
                                                                                  Wessinghuizerweg 19:
          
- vanaf sept. 1943: Els Bron uit Den Haag/Scheveningen (in 1943: 14
           jr.)
           Els Buss-Bron schreef in 2001 een boekje onder de titel "Een
           boerderij vertelt ..." Openhartig vertelt ze daarin over haar tijd in
           onze streek, de geschiedenis van Wessinghuizen en uitgebreid over
           de fam. Wilzing en hun boerderij. Het contact met de Wilzings is na
           de oorlog altijd gebleven.
           - vanaf voorjaar 1944: Nel Bron (8 jr.) uit Den Haag/Scheveningen,
           zusje van Els.
    
93. Een apart plekje ruimen we tenslotte in voor
           "BOULTJE" de VRIES, politie-postcommandant, Dorpsstraat 44:
           - vanuit zijn in het dorp al langer gewaardeerde grondhouding biedt
           hij in maart 1945 een tweetal Duitse soldaten gastvrijheid:
           naastenliefde zoals naastenliefde altijd zou moeten zijn.
           (Zie voor het uitgebreide verhaal aflevering 101 van de rubriek 'Zo
           was 't').

I.  SPORTIEF

1. Jo Huitzing (+ 1968). Wordt op 29 januari 1922 van "ain Onstwedder dij d'r niks van kon" als een donderslag bij heldere hemel in Veendam de provinciale kampioen schaatsen op de 500 m, 1500 m en 5000 m. Vooral de kracht die hij ten toon spreidt, wekt alom bewondering.
Later dat jaar (en in 1923 nóg 's) behaalt Jo zelfs een overtuigende zege op nationaal kampioen Hans Tetzner. Als Jo echter een uitnodiging krijgt om met de nationale schaats-kernploeg naar het Zwitserse Davos te gaan, houdt hij 't allemaal voor gezien. De schaatsen worden aan de wilgen gehangen.
Zo duurt Jo's bliksemcarrière uiteindelijk maar 2 seizoenen. Maar een kanjer (een Onstwedder Tikkel) was ie en dat zal hij ook altijd blijven !




N.B. Wordt dus t.z.t. nader aangevuld.