Toerisme

OVER ONSTWEDDE

Op deze pagina vindt u enige informatie over het ontstaan van het dorp Onstwedde, de omgeving en recreatieve mogelijkheden. Onderaan deze pagina treft u een overzicht van ondernemers en instanties die een rol spelen bij de toeristische en recreatieve mogelijkheden.

Voor meer specifieke toeristische informatie kunt u terecht bij Tourist Info Westerwolde. Een agentschap hiervan is gevestigd bij Gasterij Natuurlijk Smeerling.


Oudste kerspel van Westerwolde
Een kerspel (ook: karspel, carspel of kerkdorp) is de benaming voor een kerkgemeente of parochie. Het kerspel maakte als territorium van een kerkelijke gemeente van oudsher deel uit van de organisatie van een bisdom. Het kerspel van Onstwedde is het oudste van Westerwolde.

Onstwedde is niet alleen het oudste, maar was eeuwenlang ook het grootste van de vijf kerkdorpen in Westerwolde (Vlagtwedde, Sellingen, Vriescheloo, Wedde en Onstwedde). Het grote aantal gehuchten rondom Onstwedde (de zgn. essenzwermdorpen) lag hieraan ten grondslag.

Onstwedde wordt voor het eerst vermeld in het jaar 875 in documenten van het klooster Werden aan de Ruhr (Duitsland) als Uneswido. De uitgang ‘wido’ in deze naam, die later verbasterd is tot ‘wedde’, betekent bos. Het is in feite hetzelfde woord als ‘wolde’ in Westerwolde. Het eerste deel Une hangt mogelijk samen met een persoonsnaam.
Het dorp ligt aan de Mussel-Aa, één van de drie Aa’s die Westerwolde rijk is. De Ruiten Aa en de Westerwolds Aa maken het drietal compleet.

Onstwedde heeft een dubbele brink. De eerste brink ligt aan de zuidkant van het dorp, niet ver van de Nederlands Hervormde kerk en draagt ook de naam Brink. Het gedeelte van het dorp bij deze brink droeg vroeger de naam Loug. De tweede brink (De Woldbrink) ligt bij de kruising van de Dorpsstraat met de Jabbingelaan. Dit gedeelte van het dorp werd Het Wold genoemd.
Naast brinkdorp is Onstwedde ook nog een esdorp. Op de heuvelrug bij Onstwedde, die ruim 10 m hoog is, liggen verschillende oude esgronden: de Onstwedder Es, de Onstwedder Holte en Tange. Ook de Achteres en de Höchte zijn essen. Rond Smeerling en Ter Wupping liggen kleinere essen.

Van welke kant u Onstwedde ook benadert, steeds heeft u de markante Juffertoren in het vizier. De Juffertoren is tot en met de spits geheel opgetrokken uit steen,zogenaamde kloostermoppen die ook nog eens in Onstwedde zijn gebakken. Omstreeks de 12e / 13e eeuw werd op de Tichelberg (noordwestelijk van Onstwedde) de klei gewonnen voor de stenen. Over de 42 meter hoge Juffertoren bestaan tal van legenden en anekdotes. De aan de Juffertoren gebouwde kerk stamt uit de 15e eeuw.


Westerwolde
Onstwedde maakt qua ontstaansgeschiedenis en landschap onderdeel uit van Westerwolde. Westerwolde was lang een zelfstandige landstreek. Pas in 1316 stelde het zich vrijwillig onder bescherming van de bisschop van Munster. Het heeft toen ook zijn naam gekregen; “bos ten westen van de Eems”. Westerwolde was omgeven door een uitgestrekt hoogveenmoeras en alleen vanuit het noorden toegankelijk. Onstwedde ligt ongeveer in de meest noordwestelijke punt. Vanaf Blijham, net ten noordoosten van Onstwedde, gaat het landschap over in de klei van het Oldambt. Westelijk van Onstwedde gaat het Westerwoldse landschap over in de vlakke Veenkoloniën. Als u Onstwedde benadert vanuit westelijke richting doemt de zandrug, waarop Westerwolde ligt, nadrukkelijk op.

Het landschap van Westerwolde kenmerkt zich door een grote afwisseling. Kleinschalige eslandschappen, prachtige bossen, heide en vennen, het ontginningslandschap met zijn karakteristieke rechte lijnen van akkers, sloten en kanalen, oude bossen en beekdalen. Bijna nergens in Nederland vindt u op korte afstand van elkaar zo’n verscheidenheid aan landschappen.


Rondom Onstwedde
Het kleinschalige Westerwoldse landschap is nabij Onstwedde nog goed te beleven in de natuurgebieden bij Smeerling en Ter Wupping. Smeerling is een beschermd dorpsgezicht met oude 17e en 18e eeuwse Saksische boerderijen. Het aangrenzende Metbroekbos is één van de weinige nog zo goed als oorspronkelijke bossen van Westerwolde. Langs Smeerling loopt het stroomdal van het riviertje de Ruiten Aa. Het stroomdal is de laatste paar jaar helemaal in zijn oude luister hersteld. De Ruiten Aa meandert weer als een blauwe slang door het groene landschap van Westerwolde.

Ter Wupping kenmerkt zich door het karakteristieke hoeven- en beekdallandschap. Op een aantal van de vele kleine akkertjes wordt weer op traditionele wijze rogge geteeld. De teelt van rogge is van belang als leefgebied voor het zangvogeltje, de ortolaan. Deze zeer zeldzame zangvogel heeft sinds een aantal jaren in Westerwolde weer een leefgebied gevonden. De geteelde rogge is weer grondstof voor een aantal specifieke Westerwoldse streekproducten als Westerwolds roggebrood, honingkoek en ortolaanjenever. Het roggebrood en de honingkoek zijn verkrijgbaar bij John Meinds, De Echte Bakker in Onstwedde.

Bij Wessinghuizen ligt de Giezelbaarg. Op deze plek werden in de 14e en 15e eeuw gevangenen terechtgesteld en naar verluidt werden er ook heksen verbrand. De rechtspraak vond plaats vanuit de burcht in Wedde (Huis te Wedde). De burcht in Wedde is het enige kasteeltje in de provincie Groningen en is na een restauratie in de loop van 2011 weer toegankelijk.


Ontdekken
Op de Woldbrink in Onstwedde (Dorpsstraat) is een Toeristische Overstap Punt (TOP) gerealiseerd. TOP's bevinden zich altijd op toeristisch aantrekkelijke locaties en dienen als knooppunt of startpunt voor een actief dagje uit in Westerwolde. Vanuit hier starten wandel- en fietsroutes en vanuit een aantal TOP’s ook kanoroutes. Routes die u kennis laten maken met de rijke historie en natuur en landschap van dit gebied.

Voor u als bezoeker is de schoonheid van het landschap van Westerwolde volop te ervaren. Een uitgebreid net van fiets- en wandelpaden staat tot uw beschikking. Naast het landschap en de natuur heeft Westerwolde meer te bieden. Uw pad voert langs tal van musea en monumentale panden. Ontdek daar de verhalen over de rijke historie. Ook de dorpen met ieder hun eigen kenmerken zijn een bezoek waard. Een ruime keuze aan hotels, campings en bed & breakfast staan tot uw beschikking voor een meerdaagse ontdekking. Ontdek ook de terrassen in en om Onstwedde en bekijk de openingstijden. Bij slecht weer kunt u bij deze ondernemers ook binnen terecht.


Recreatieve routes
Het informatiepaneel bij het TOP geeft informatie over bewegwijzerde recreatieve routes. Nadere informatie en beschikbare routebeschrijvingen zijn verkrijgbaar bij Gasterij Natuurlijk Smeerling en ook bij Museum Restaurant Slaait'nhoes.

Onderstaande bewegwijzerde routes zijn weergegeven op de kaart. Vanaf het TOP wordt u door middel van wegwijzers naar de routes geleid. Daarna volgt u de markering die op dit paneel bij de route staat aangegeven. 


Fietsroutes
ANWB Stroomdalroute Zuid-Groningen (37 km)
De stroomdalen van de riviertjes Mussel Aa en Ruiten Aa staan centraal in deze route. De overgang van de landschappen van Westerwolde naar die van de Veenkoloniën kunt u in deze route prachtig ervaren. 

ANWB Vestingroute (49 km)
De route voert u door het afwisselende landschap van Westerwolde en naar de vesting Bourtange. Natuur en historie staan centraal. U kunt de route starten bij de Juffertoren.

Fietsknooppuntensysteem (u bepaalt zelf de lengte)
In 2011 is in de provincie Groningen het fietsknooppuntensysteem ingevoerd. 


Overige fietsroutes
De volgende fietsroutes zijn niet bewegwijzerd en niet op het informatiepaneel bij de TOP aangegeven.

Fietsen rondom de Juffertoren (Vijf verschillende routes variërend van 25 tot 50 km)

Diamant van Westerwolde route (30 km)

IVN klavertje 4 fietsroute Westerwolde Noord (20 km)

LAW fietsroutes

Internationale Hanze route,  traject van Zaltbommel naar Lübeck (ca. 900 km.). Deze route loopt door Onstwedde. 

United Country Tour (650 km), deze meerdaagse fietsroute voert u door het grensgebied van Westerwolde, Zuidoost Drenthe en het Duitse Emsland.  Het noordelijke deel van de route  wordt de smokkelroute genoemd, het zuidelijke deel de pioniersroute. Meer informatie is te vinden op website.


Wandelroutes
De volgende wandelroutes zijn met gekleurde paaltjes bewegwijzerd. De startpunten zijn op het informatiepaneel bij het TOP met een pictogram op de kaart aangegeven.

Olde Loop-wandeling (5,2km)
Deze wandeling start in Ter Wupping.

Dal van de Ruiten-Aa route (4.5,km)
Deze wandeling start in Smeerling. 

Het Stobkepad (8,5 km) en Om de toren-route (8km)
Beide wandelingen starten bij de Juffertoren.

De Van voorde tot voorde route (4km)
Deze wandeling start bij Gasterij Natuurlijk Smeerling

Regionale Wandelstructuur Westerwolde
De inwoners van Westerwolde hebben in totaal meer dan 30 wandelroutes uitgezet, variërend in lengte van 3 tot 13 kilometer. De routes starten en eindigen op een centrale plek in het dorp en lopen zoveel mogelijk over onverharde paden zodat de wandelaar optimaal kan genieten. De routes zijn niet bewegwijzerd. Routes zijn verkrijgbaar bij Gasterij Natuurlijk Smeerling (waar u ook een vestiging van Tourist info aantreft), Museum Restaurant Slaait'nhoes en zijn ook te vinden op de website. 

Het Noaberpad loopt door Smeerling en het Hannekemaaierspad loopt langs Onstwedde.


Autoroute
Grensoverschrijdende ANWB Westerwolde-Emsland-route (130 km)


Ondernemers en instanties

Eten en drinken/terras
Eetcafé Gerak
Café Brakke
Snackbar 't Wold
John Meinds, De Echte Bakker
Koffie- en Theeschenkerij De Meelschuur
Museum Restaurant Slaait'nhoes
Noah's Ark
Gasterij Natuurlijk Smeerling

Bed en Breakfast
Boerderij-camping De Drie Aa's
Hiddinghhoeve
Huis Ter Maarsch
De Ruiten Aa
Natuurlijk Mooi Onstwedde

Groepsaccommodaties
Landgoed Ter Wupping
Vakantiepark De Sikkenberg

Huifkar / treintje arrangementen

Museum Restaurant Slaait'nhoes

Informatie

Tourist info Westerwolde
Tourist info
VVV Groningen
VVV Westerwolde

Kamperen

Boerderij-camping De Drie Aa's
Camperplaats Op Streek
Vakantiepark De Sikkenberg

Kunst en cultuur

Museum Restaurant Slaait'nhoes
Radio- en speelgoedmuseum
Kunstschilder Geert Schreuder

Sportief
Johann's Outdoor

Uitgaan
Jeugdsoos De Boerderij

Verhuur Appartement

Boerderij-camping De Drie Aa's

Verhuur Fietsen
Altaflex Onstwedde Tweewielerspecialist
Museum Restaurant Slaait'nhoes
Natuurlijk Mooi Onstwedde

Verhuur stacaravan
Boerderij-camping De Drie Aa's
Vakantiepark De Sikkenberg

Verhuur vakantiehuisje

Vakantiepark De Sikkenberg

Zwemmen
Zwembad 't Vlasmeer